Muziek in uw zaak in België: welke licentie heeft u nodig?

Online te beluisteren is nog geen toestemming voor uw zaak

Een abonnement op een streamingdienst, een clip op een videoplatform, een gekochte cd of een gedownload bestand: dat u muziek legaal kunt beluisteren, betekent niet dat u ze in uw zaak aan klanten mag laten horen. Wie muziek laat horen in een ruimte waar klanten of bezoekers komen, deelt die muziek mee aan het publiek. Daarvoor is een aparte toestemming nodig, los van wat u voor de muziek zelf betaalde.

De gebruiksvoorwaarden van consumentendiensten maken dat ook duidelijk. Ze verlenen doorgaans alleen een recht op persoonlijk, niet-commercieel gebruik. Een privéaccount dat aan de toog, in de salon of in de winkel speelt, valt daarbuiten, ook als de muziek alleen op de achtergrond klinkt. Hetzelfde geldt voor een radio of televisie in de zaak: ook dan wordt muziek aan het publiek meegedeeld en zijn de gewone licenties nodig.

Wat zegt de Belgische wet?

Het auteursrecht en de naburige rechten staan in Boek XI van het Wetboek van economisch recht (WER). Artikel XI.165 bepaalt dat alleen de auteur het recht heeft om zijn werk, volgens welk procedé ook, aan het publiek mee te delen. Muziek laten horen in een voor klanten toegankelijke ruimte is zo'n mededeling. U heeft dus toestemming nodig van de rechthebbenden of van wie hen vertegenwoordigt.

Voor opgenomen muziek geldt daarnaast een aparte regeling. Volgens artikel XI.212 kunnen uitvoerende kunstenaars en producenten van fonogrammen zich niet verzetten tegen de openbare uitvoering van een op geoorloofde wijze gereproduceerde opname, zolang die opname niet in een voorstelling wordt gebruikt en het publiek geen toegangsgeld betaalt om ze te horen. In ruil daarvoor hebben zij volgens artikel XI.213 recht op een billijke vergoeding. Het gaat om een wettelijke licentie: u hoeft geen toestemming te vragen, maar u moet wel betalen. De Koning bepaalt het bedrag, dat per sector kan verschillen. De huidige regels staan in het koninklijk besluit van 17 december 2017.

Deze rechten worden grotendeels collectief beheerd door beheersvennootschappen. Zij zijn onderworpen aan de regels van titel 5, hoofdstuk 9 van Boek XI (art. XI.246 en volgende) en staan onder toezicht van de Controledienst voor de beheersvennootschappen bij de FOD Economie (art. XI.279). Hun licentievoorwaarden moeten op objectieve en niet-discriminerende criteria berusten en hun tarieven moeten redelijk zijn (art. XI.262). Heeft u een vraag of klacht over een factuur, dan richt u zich eerst tot de organisatie die ze verstuurde. Bent u niet tevreden, dan kunt u terecht bij de Controledienst.

Twee verschillende rechten, één loket

Auteursrecht

Het auteursrecht beschermt wie de muziek schreef: componisten, tekstschrijvers en hun muziekuitgevers. Voor het gangbare repertoire verleent de beheersvennootschap van auteurs, componisten en uitgevers de licentie en verdeelt zij de inkomsten onder de rechthebbenden.

Naburige rechten: de billijke vergoeding

De billijke vergoeding is voor wie de opname maakte: de uitvoerende kunstenaars (zangers, muzikanten) en de producenten. Ze wordt betaald aan de beheersvennootschappen van uitvoerende kunstenaars en van producenten, en de wet schrijft voor dat het bedrag voor de helft naar elke groep gaat (art. XI.214). De billijke vergoeding geldt alleen voor opgenomen muziek, niet voor livemuziek.

Eén platform voor beide

Juridisch zijn het twee verschillende rechten met verschillende rechthebbenden. Voor u als ondernemer zijn ze in de praktijk gebundeld: de beheersvennootschappen werken met een gezamenlijk online platform waar u de licentie voor het auteursrecht en de billijke vergoeding in één aanvraag regelt en gezamenlijk gefactureerd krijgt. De wet voorziet uitdrukkelijk in zo'n uniek platform voor de openbare uitvoering van fonogrammen (art. XI.265). Afhankelijk van uw sector kan de inning van de billijke vergoeding gebeuren door een partner die in opdracht van de vennootschappen werkt. Ook met één factuur betaalt u dus twee afzonderlijke vergoedingen.

Waarop de vergoedingen gebaseerd zijn

Er bestaat geen vast bedrag voor muziek in de zaak. Wat u betaalt, hangt af van de kenmerken van uw vestiging. De belangrijkste criteria zijn:

• Sector en soort activiteit: winkel, horeca, kapsalon, fitness, kantoor of tijdelijk evenement hebben elk een eigen tariefregeling.
• Oppervlakte: voor winkels de netto verkoopoppervlakte, voor horeca de vaste oppervlakte, met aparte regels voor terrassen en tijdelijk gebruikte ruimtes.
• Personeel: waar alleen werknemers de muziek horen, telt het aantal voltijdse equivalenten of het aantal werknemers dat de muziek hoort.
• Openingsdagen en seizoen: onder meer bij dancings en seizoensgebonden zaken.
• Kamers en toegangsprijs: hotelkamers volgens comfortklasse, tijdelijke evenementen soms volgens de hoogste toegangsprijs.
• Overige factoren voor het auteursrecht, zoals de geluidsinstallatie, in de horeca de prijs van het meest bestelde drankje en bij wachtmuziek het aantal telefoonlijnen.

De bedragen van de billijke vergoeding staan in het koninklijk besluit en worden elk jaar op 1 januari geïndexeerd. De tarieven voor het auteursrecht worden door de beheersvennootschap vastgesteld en gepubliceerd. Beide worden dus regelmatig aangepast; ga altijd uit van de tarieven van het lopende jaar.

Het koninklijk besluit vraagt dat u uw activiteit vooraf aangeeft, ten laatste vijf kalenderdagen voor de muziek begint, met onder meer de bron van de muziek en het soort muziek. Wie te laat of niet aangeeft, kan een verhoging krijgen. De wet bepaalt dat zulke verhogingen een schadevergoedend karakter hebben (art. XI.264). Speelt u naast elkaar verschillende bronnen, bijvoorbeeld radio in de zaal en een andere dienst op het terras, dan telt elk gebruik mee.

Wat als u zonder licentie muziek speelt?

Wie zonder toestemming beschermde muziek aan het publiek meedeelt, maakt inbreuk op het auteursrecht. Wie de billijke vergoeding niet aangeeft of niet betaalt, kan ze achteraf gevorderd zien, met verhogingen. De wet en het koninklijk besluit voorzien in de volgende gevolgen.

• Staking: stelt de rechter een inbreuk op het auteursrecht of een naburig recht vast, dan beveelt hij de stopzetting ervan (art. XI.334).
• Schadevergoeding: de benadeelde heeft recht op vergoeding van alle schade. Kan de omvang op geen andere manier worden bepaald, dan kan de rechter in redelijkheid en billijkheid een forfaitair bedrag vaststellen. Bij kwade trouw kan hij ook de afdracht van de behaalde winst bevelen (art. XI.335).
• Verhogingen en kosten: voor de billijke vergoeding voorziet het koninklijk besluit in een procentuele verhoging als u niet tijdig aangeeft, en in een extra kost als een controleur moet langskomen terwijl er geen aangifte was.
• Terugwerkende kracht: niet betaalde billijke vergoedingen kunnen volgens het koninklijk besluit nog tot vijf jaar na de uitvoering worden gevorderd, voor tijdelijke activiteiten tot tien jaar.

Belangrijk voor het bewijs: de vaststellingen van een door de beheersvennootschappen aangewezen persoon die door de minister erkend en beëdigd is, gelden als bewijs tot het tegendeel bewezen is (art. XI.263, § 3). Na een controle moet u dus zelf kunnen aantonen welke muziek u speelde en op welke basis.

Een kwaadwillige of bedrieglijke inbreuk op het auteursrecht of de naburige rechten is bovendien een misdrijf van namaak (art. XI.293). Daarop staat een strafsanctie van niveau 6, die een geldboete en een gevangenisstraf kan omvatten (art. XV.104 en XV.70). Strafrechtelijke vervolging vereist dus kwaadwilligheid of bedrieglijk opzet.

Hoe werkt een rechtstreeks gelicentieerde catalogus?

De licentieplicht volgt uit de rechten van de makers. Heeft een aanbieder zelf de rechten op zijn muziek, omdat hij ze produceerde of verwierf, en zit die muziek niet in het repertoire van een beheersvennootschap, dan kan hij voor die catalogus rechtstreeks een licentie verlenen. U betaalt dan de aanbieder, en de licentie staat in uw contract.

Wat zo'n licentie dekt

Alleen de muziek uit die catalogus, afgespeeld zoals het contract het toelaat, op de vestigingen die erin vermeld staan en voor de looptijd ervan.

Wat zo'n licentie niet dekt

• radio en televisie in de zaak;
• livemuziek, dj's en optredens;
• uw eigen afspeellijsten, cd's of een privéaccount op een streamingdienst;
• muziek van andere aanbieders.

Speelt u iets van deze lijst, dan heeft u daarvoor de gewone licenties nodig.

De billijke vergoeding

Hier is voorzichtigheid op zijn plaats. De billijke vergoeding is een wettelijke licentie die collectief wordt geïnd, en de wet koppelt ze aan prestaties van uitvoerende kunstenaars die op een fonogram zijn vastgelegd. Het gezamenlijk platform van de beheersvennootschappen stelt dat de billijke vergoeding ook bij zogenaamde rechtenvrije muziek niet kan worden uitgesloten. De FOD Economie gaat in richtsnoeren van november 2022 uit van een strenge lijn: de vergoeding zou alleen niet verschuldigd zijn als alle gespeelde muziek afkomstig is van uitvoerende kunstenaars en producenten die vooraf en aantoonbaar afstand hebben gedaan van die vergoeding. Dat zij niet bij een beheersvennootschap zijn aangesloten, of dat zij hun rechten aan de aanbieder hebben overgedragen, volstaat daarvoor niet. Een rechtstreekse licentie vervangt de billijke vergoeding dus niet vanzelf. Vraag uw aanbieder schriftelijk welke rechten zijn licentie precies omvat, vermeld bij een aangifte naar waarheid welke muziekbron u gebruikt en leg bij twijfel uw situatie voor aan de beheersvennootschappen of aan een adviseur.

Bewaar uw bewijs

Omdat de vaststellingen van een beëdigde controleur gelden tot het tegendeel bewezen is, is uw licentiebewijs belangrijk. Zorg dat het op naam van uw vestiging en adres staat, dat de periode klopt en dat u het bij een controle meteen kunt tonen.

Wat Mublic aanbiedt

Mublic levert achtergrondmuziek voor zaken, met de licentie inbegrepen in het abonnement. De catalogus is door Mublic geproduceerd en maakt geen deel uit van het repertoire van een beheersvennootschap.

• Muziek per sector: de sfeer is afgestemd op uw soort zaak en verandert met het moment van de dag.
• Elke zone apart: zaal, terras of fitnessruimte heeft een eigen speler met eigen muziek.
• Als het internet wegvalt: de speler gaat verder met vooraf gedownloade nummers.
• Licentiebewijs per vestiging: met een QR-code die de actuele status van de licentie toont.
• Omroepberichten: korte boodschappen voor uw klanten tussen de muziek.

De licentie dekt alleen de Mublic-catalogus. Speelt u daarnaast radio, televisie, livemuziek of een andere dienst, dan valt dat buiten de licentie en gelden daarvoor de gewone regels. Voor de billijke vergoeding verwijzen we naar het vorige deel.

U kunt Mublic 7 dagen gratis proberen, zonder kredietkaart. De proefperiode is bedoeld om de muziek te leren kennen: een licentiebewijs krijgt u pas met een betaald abonnement. De prijzen vindt u op de tarievenpagina, en via Starten richt u uw zaak in.