Μουσική σε επιχειρήσεις στην Κύπρο: άδειες και δικαιώματα

Διαθέσιμη στο διαδίκτυο δεν σημαίνει ελεύθερη

Το ότι ένα τραγούδι ακούγεται ελεύθερα σε υπηρεσία streaming ή σε ιστοσελίδα βίντεο, ή ότι έχετε αγοράσει νόμιμα ένα CD ή ένα ψηφιακό αρχείο, δεν σας δίνει το δικαίωμα να το παίζετε στην επιχείρησή σας. Η συνδρομή ή η αγορά αφορά την προσωπική ακρόαση. Η αναπαραγωγή μουσικής σε καφετέρια, εστιατόριο, κατάστημα, κομμωτήριο, ξενοδοχείο ή γυμναστήριο αποτελεί παρουσίαση στο κοινό, για την οποία απαιτείται χωριστή άδεια.

Οι όροι χρήσης των μεγάλων υπηρεσιών streaming παραχωρούν κατά κανόνα άδεια μόνο για προσωπική, μη εμπορική χρήση. Αντίστοιχα, ο κυπριακός νόμος εξαιρεί από τα αποκλειστικά δικαιώματα, μεταξύ άλλων, την ατομική χρήση, όχι όμως την αναπαραγωγή μουσικής σε χώρο όπου έχουν πρόσβαση πελάτες.

Στην πράξη, οι φορείς που χορηγούν άδειες εξετάζουν αν η μουσική ακούγεται από πελάτες ή προσωπικό, ανεξάρτητα από το μέσο: ηχεία, τηλεόραση ή ραδιόφωνο.

Τι προβλέπει η κυπριακή νομοθεσία

Το βασικό νομοθέτημα είναι ο περί του Δικαιώματος Πνευματικής Ιδιοκτησίας και Συγγενικών Δικαιωμάτων Νόμος του 1976 (Ν. 59/1976), όπως έχει τροποποιηθεί. Σύμφωνα με το άρθρο 7, το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και το συγγενικό δικαίωμα συνιστούν αποκλειστικό δικαίωμα ελέγχου, μεταξύ άλλων, της μετάδοσης και της παρουσίασης των έργων στο κοινό. Το άρθρο 9 δίνει στον δικαιούχο του φωνογραφήματος, δηλαδή της ηχογράφησης, αποκλειστικό δικαίωμα ελέγχου της ραδιοτηλεοπτικής εκπομπής και της παρουσίασής του στο κοινό, ενώ το άρθρο 10Γ ρυθμίζει τα δικαιώματα των ερμηνευτών και εκτελεστών καλλιτεχνών.

Κατά το άρθρο 13, προσβολή διαπράττει όποιος, χωρίς την άδεια του δικαιούχου, προβαίνει, προκαλεί ή επιτρέπει σε άλλον να προβεί σε πράξη που ελέγχεται από το δικαίωμα. Για τον ιδιοκτήτη μιας επιχείρησης αυτό σημαίνει ότι η ευθύνη δεν περιορίζεται σε όποιον επιλέγει τη μουσική.

Τη συλλογική διαχείριση ρυθμίζει ο Νόμος 65(Ι)/2017, με τον οποίο ενσωματώθηκε η Οδηγία 2014/26/ΕΕ. Το άρθρο 26 προβλέπει ότι οι όροι αδειοδότησης βασίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια χωρίς διακρίσεις, ότι οι χρεώσεις είναι εύλογες σε σχέση με την οικονομική αξία της χρήσης και ότι οι οργανισμοί ενημερώνουν τον χρήστη για τα κριτήρια καθορισμού τους. Ως εποπτική αρχή ο νόμος προβλέπει την Αρχή Πνευματικής Ιδιοκτησίας και Συγγενικών Δικαιωμάτων (άρθρο 5), με πρόεδρο τον Έφορο Εταιρειών (άρθρο 6). Οι κανονισμοί για τη λειτουργία της Αρχής εκκρεμούν εδώ και χρόνια· σύμφωνα με δημοσιεύματα, τον Απρίλιο του 2026 η Βουλή των Αντιπροσώπων απέρριψε τους κανονισμούς που της υποβλήθηκαν. Για την τρέχουσα κατάσταση μπορείτε να απευθυνθείτε στο Τμήμα Εφόρου Εταιρειών και Διανοητικής Ιδιοκτησίας του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας.

Δύο κατηγορίες δικαιωμάτων

Κάθε ηχογραφημένο τραγούδι φέρει δύο ομάδες δικαιωμάτων:

• Δικαιώματα δημιουργών: του συνθέτη, του στιχουργού και του μουσικού εκδότη τους, για το ίδιο το μουσικό έργο.
• Συγγενικά δικαιώματα: του παραγωγού της ηχογράφησης, συνήθως της δισκογραφικής εταιρείας, και των ερμηνευτών και εκτελεστών καλλιτεχνών.

Στην Κύπρο τα δικαιώματα αυτά δεν τα διαχειρίζεται ένας φορέας. Στην πράξη, ένας οργανισμός που εκπροσωπεί συνθέτες, στιχουργούς και εκδότες και ένας οργανισμός που εκπροσωπεί παραγωγούς ηχογραφήσεων χορηγούν χωριστές άδειες, με χωριστά τιμολόγια. Για τους ερμηνευτές και εκτελεστές, το άρθρο 10Γ(2) προβλέπει απαίτηση εύλογης και ενιαίας αμοιβής όταν φωνογράφημα που έχει εκδοθεί για εμπορικούς σκοπούς χρησιμοποιείται για παρουσίαση στο κοινό· η αμοιβή αυτή μπορεί να εισπράττεται μέσω οργανισμών συλλογικής διαχείρισης.

Κοινή άδεια ή ενιαία πληρωμή για όλες τις κατηγορίες δεν προβλέπεται. Τροποποίηση του Ν. 65(Ι)/2017 που ψηφίστηκε το 2024 και θα επέτρεπε στον χρήστη να καταβάλλει ένα ποσό σε έναν οργανισμό για λογαριασμό όλων κρίθηκε αντισυνταγματική από το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο τον Απρίλιο του 2025.

Πώς υπολογίζεται το τέλος

Κάθε οργανισμός εκδίδει τα δικά του τιμολόγια. Τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται συνήθως είναι:

• το είδος της επιχείρησης: καφετέρια, εστιατόριο, κατάστημα λιανικής, κομμωτήριο, γυμναστήριο, εμπορικό κέντρο, ξενοδοχείο·
• ο ρόλος της μουσικής: απλή υπόκρουση ή κύριο στοιχείο της δραστηριότητας, όπως σε μπαρ και κέντρα διασκέδασης·
• το εμβαδόν του χρήσιμου χώρου σε τετραγωνικά μέτρα, με χωριστό υπολογισμό συνήθως για τους εξωτερικούς χώρους·
• η χωρητικότητα σε άτομα, για ορισμένες κατηγορίες·
• για κέντρα διασκέδασης, ποσοστό επί των ακαθάριστων εσόδων με ελάχιστο ετήσιο ποσό·
• για ξενοδοχεία, χωριστά τιμολόγια για κοινόχρηστους χώρους και δωμάτια·
• για εκδηλώσεις, άδειες για μία εκδήλωση ή για σειρά εκδηλώσεων.

Τα τιμολόγια αναθεωρούνται τακτικά. Ορισμένα προβλέπουν υψηλότερη χρέωση για τον πρώτο χρόνο όταν η μουσική άρχισε να παίζεται πριν από την έκδοση άδειας. Επειδή τα δικαιώματα ανήκουν σε διαφορετικούς δικαιούχους, μπορεί να χρειαστεί πληρωμή σε περισσότερους από έναν οργανισμούς.

Σύμφωνα με το άρθρο 26 του Ν. 65(Ι)/2017, έχετε δικαίωμα να ζητήσετε από κάθε οργανισμό τα κριτήρια με τα οποία καθορίστηκε η χρέωσή σας. Ο οργανισμός οφείλει να απαντήσει στην αίτησή σας το αργότερο εντός ενός μηνός.

Συνέπειες χρήσης χωρίς άδεια

Η αναπαραγωγή μουσικής χωρίς την απαιτούμενη άδεια αποτελεί προσβολή κατά το άρθρο 13 του Ν. 59/1976. Ο δικαιούχος μπορεί να ζητήσει από το δικαστήριο:

• αποζημίωση· όταν η προσβολή είναι κατάφωρη, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει και επιπρόσθετη αποζημίωση, λαμβάνοντας υπόψη και το όφελος του εναγομένου (άρθρο 13(7))·
• απαγορευτικό διάταγμα και διάταγμα να μην επαναληφθεί η προσβολή, με κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης (άρθρο 13Γ)·
• δημοσίευση της απόφασης με δαπάνη του παραβάτη (άρθρο 13Γ(2)).

Αν ο εναγόμενος αποδείξει ότι δεν γνώριζε ούτε είχε βάσιμους λόγους να πιστεύει ότι υπήρχε δικαίωμα στο έργο, δεν οφείλει αποζημίωση, μπορεί όμως να υποχρεωθεί να αποδώσει τα κέρδη από την προσβολή (άρθρο 13(6)). Στις αστικές υποθέσεις τεκμαίρεται ότι το έργο προστατεύεται και ότι ο ενάγων είναι δικαιούχος, εκτός αν ο εναγόμενος το αμφισβητήσει (άρθρο 13(3)).

Ο νόμος προβλέπει και ποινική ευθύνη: όποιος εν γνώσει του προβαίνει ή επιτρέπει δημόσια εκτέλεση έργου ή ερμηνείας κατά παράβαση των δικαιωμάτων διαπράττει αδίκημα, που τιμωρείται με χρηματική ποινή ή φυλάκιση ή και με τα δύο (άρθρο 14(3)). Σε ποινική διαδικασία, το βάρος απόδειξης ότι υπήρχε άδεια ή συγκατάθεση του δικαιούχου φέρει ο κατηγορούμενος (άρθρο 14(3Α)).

Απευθείας αδειοδοτημένος κατάλογος

Ένας απευθείας αδειοδοτημένος κατάλογος αποτελείται από μουσική της οποίας τα δικαιώματα ανήκουν στον πάροχο ή του έχουν παραχωρηθεί απευθείας, χωρίς η μουσική να περιλαμβάνεται στο ρεπερτόριο οργανισμού συλλογικής διαχείρισης. Ο νόμος αναγνωρίζει στον δικαιούχο το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπει την παρουσίαση στο κοινό (άρθρα 7 και 9), επομένως ο δικαιούχος μπορεί να παραχωρήσει την άδεια απευθείας στην επιχείρηση.

Τι καλύπτει και τι όχι

• Καλύπτει μόνο τα κομμάτια του συγκεκριμένου καταλόγου, όταν παίζονται μέσω της υπηρεσίας του παρόχου.
• Δεν καλύπτει ραδιόφωνο ή τηλεόραση που ακούγονται στον χώρο.
• Δεν καλύπτει ζωντανή μουσική, DJ ή εκδηλώσεις με άλλο ρεπερτόριο.
• Δεν καλύπτει δικές σας λίστες από άλλες υπηρεσίες ή αρχεία.

Για τις χρήσεις αυτές χρειάζονται οι αντίστοιχες άδειες.

Ξεχωριστό ζήτημα είναι η απαίτηση εύλογης και ενιαίας αμοιβής των ερμηνευτών και εκτελεστών για φωνογραφήματα που έχουν εκδοθεί για εμπορικούς σκοπούς (άρθρο 10Γ(2)). Πρόκειται για δικαίωμα που ο νόμος αναγνωρίζει απευθείας στους καλλιτέχνες. Ρωτήστε κάθε πάροχο, και τη Mublic, πώς αντιμετωπίζεται το ζήτημα αυτό για τον κατάλογό του.

Φυλάσσετε τη βεβαίωση άδειας στον χώρο και σε ψηφιακή μορφή. Επειδή σε ποινική διαδικασία το βάρος απόδειξης της άδειας φέρει ο κατηγορούμενος, η τεκμηρίωση της προέλευσης της μουσικής που παίζετε έχει πρακτική σημασία.

Πώς λειτουργεί η Mublic

Η Mublic είναι υπηρεσία μουσικής υπόκρουσης για επιχειρήσεις, με την άδεια ενσωματωμένη στη συνδρομή. Ο κατάλογος έχει παραχθεί από τη Mublic και δεν περιλαμβάνεται στο ρεπερτόριο κανενός οργανισμού συλλογικής διαχείρισης.

• Ατμόσφαιρα ανά κλάδο και ώρα: η μουσική επιλέγεται ανάλογα με το είδος της επιχείρησης και αλλάζει κατά τη διάρκεια της ημέρας.
• Χωριστές ζώνες: κάθε χώρος, όπως η σάλα, η βεράντα ή το μπαρ, έχει δικό του πρόγραμμα αναπαραγωγής.
• Συνέχεια χωρίς σύνδεση: αν διακοπεί το διαδίκτυο, η αναπαραγωγή συνεχίζεται με κομμάτια που έχουν ήδη ληφθεί.
• Βεβαίωση άδειας για κάθε χώρο: με κωδικό QR, ώστε να μπορεί να επαληθευτεί.
• Ανακοινώσεις στο κατάστημα: σύντομα μηνύματα ανάμεσα στα κομμάτια.

Η άδεια της Mublic καλύπτει μόνο τον κατάλογο της Mublic. Ραδιόφωνο, τηλεόραση, ζωντανή μουσική ή άλλη υπηρεσία μουσικής στον χώρο σας δεν περιλαμβάνονται.

Μπορείτε να δοκιμάσετε την υπηρεσία για 7 ημέρες χωρίς κάρτα. Η δοκιμή δεν συνοδεύεται από βεβαίωση άδειας· η βεβαίωση εκδίδεται με την επί πληρωμή συνδρομή. Ξεκινήστε τη δοκιμή, δείτε τις τιμές ή εγγραφείτε.