Muzyka w lokalu: licencja i opłaty w Polsce

Dostęp online to jeszcze nie licencja

To, że utwór jest dostępny w serwisie streamingowym, w serwisie wideo, na kupionej płycie CD lub w pobranym pliku, nie oznacza, że mogą go Państwo odtwarzać w swoim lokalu. Zakup lub abonament daje prawo do słuchania muzyki na własny użytek, a nie do odtwarzania jej gościom czy klientom.

Regulaminy dużych serwisów są w tej kwestii jednoznaczne. Spotify udziela zgody wyłącznie na osobiste, niekomercyjne korzystanie z usługi i treści. YouTube również ogranicza oglądanie i słuchanie do użytku osobistego i niekomercyjnego, a jako przykład niedozwolonego korzystania wskazuje publiczne strumieniowanie muzyki. Konto premium niczego tu nie zmienia.

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych definiuje odtworzenie utworu jako jego publiczne udostępnienie przy pomocy nośników dźwięku lub obrazu, urządzeń do odbioru programu radiowego lub telewizyjnego albo urządzeń umożliwiających korzystanie z utworów udostępnianych w internecie (art. 6 ust. 1 pkt 9). Źródło muzyki – telefon, radio, telewizor, płyta czy aplikacja – nie ma więc znaczenia. Gdy muzyka gra na sali, w strefie sprzedaży, na siłowni czy w hotelowym lobby, prawa do niej trzeba uregulować, zanim zacznie grać.

Podstawa prawna i rola organizacji

Podstawą jest ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 24). Twórcy przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu (art. 17). Odrębnym polem eksploatacji jest m.in. publiczne wykonanie, wyświetlenie i odtworzenie utworu (art. 50 pkt 3). Dla lokali ważne są jeszcze dwie reguły:

• Radio i telewizja: posiadacze urządzeń do odbioru programu radiowego lub telewizyjnego mogą publicznie odtwarzać nadawane w nim utwory wyłącznie na podstawie umowy z właściwą organizacją zbiorowego zarządzania, chyba że odtwarzanie następuje na podstawie odrębnej umowy (art. 21³).
• Wąski wyjątek: odbiór nadawanych utworów za pomocą odbiornika umieszczonego w miejscu ogólnie dostępnym jest dozwolony tylko wtedy, gdy nie łączy się z tym osiąganie korzyści majątkowych (art. 24 ust. 2). To, czy warunek ten jest spełniony w konkretnym lokalu, zależy od okoliczności sprawy.

W praktyce prawami tymi zarządzają zbiorowo organizacje zbiorowego zarządzania. Ich działalność reguluje ustawa z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1665). Zbiorowe zarządzanie może prowadzić wyłącznie organizacja, która uzyskała zezwolenie ministra właściwego do spraw kultury (art. 6 ust. 1), a minister sprawuje nad tymi organizacjami nadzór (art. 96).

Organizacja ustala wynagrodzenie według obiektywnych i niedyskryminujących kryteriów, uwzględniając wpływy z korzystania z utworów oraz charakter i zakres tego korzystania (art. 44). Nie może bez ważnej przyczyny odmówić zawarcia umowy, a w ofercie opartej na zatwierdzonej tabeli musi wskazać pozycję tabeli, z której wynika stawka (art. 45). Tabele wynagrodzeń zatwierdza Komisja Prawa Autorskiego działająca przy ministrze (art. 64 i art. 80), a stawki z zatwierdzonych tabel stosuje się w umowach zawieranych przez organizacje, które takie tabele posiadają (art. 81).

Dwie grupy praw i kilka organizacji

W każdym nagraniu muzycznym zawarte są dwie grupy praw:

• Prawa autorskie do kompozycji i tekstu. Przysługują kompozytorom, autorom tekstów oraz ich wydawcom muzycznym (art. 17).
• Prawa pokrewne artystów wykonawców i producentów fonogramów. Przy odtwarzaniu artystycznego wykonania za pomocą egzemplarza wprowadzonego do obrotu artyście wykonawcy przysługuje prawo do stosownego wynagrodzenia (art. 86 ust. 3). Takie samo prawo ma producent przy odtwarzaniu wprowadzonego do obrotu fonogramu (art. 94 ust. 5).

W Polsce prawami tymi zarządza kilka organizacji: organizacja reprezentująca kompozytorów, autorów tekstów i wydawców, organizacje artystów wykonawców oraz organizacja producentów fonogramów i wideogramów. Ustawa ogranicza to rozproszenie. Jeżeli wynagrodzenie za publiczne odtwarzanie przedmiotów praw pokrewnych określa zatwierdzona tabela, umowę z użytkownikiem zawiera jedna organizacja praw pokrewnych wyznaczona decyzją ministra (art. 47 ust. 3 ustawy o zbiorowym zarządzaniu). Według Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na podstawie decyzji z 3 stycznia 2019 r. rolę tę pełni jedna z organizacji artystów wykonawców, wyznaczona do wspólnego poboru wynagrodzeń z tytułu praw pokrewnych za publiczne odtwarzanie.

Organizacje praw autorskich i wyznaczona organizacja praw pokrewnych mają przy tym działać wspólnie na podstawie porozumienia (art. 47 ust. 4). Ministerstwo wyjaśniło jednak, odnosząc się do podobnego obowiązku z art. 47 ust. 2, że ma on charakter organizacyjny i nie oznacza konieczności zawarcia jednej umowy. W praktyce lokal zawiera więc zwykle odrębną umowę w zakresie praw autorskich i odrębną w zakresie praw pokrewnych.

Od czego zależy wysokość opłat

Jednej stałej stawki nie ma. Do odtwarzania muzyki w tle stosuje się wspólną tabelę stawek wynagrodzeń za odtwarzanie utworów i przedmiotów praw pokrewnych, opartą na orzeczeniu Komisji Prawa Autorskiego z 10 lipca 2013 r. Tabela wskazuje w osobnych kolumnach część przypadającą twórcom, artystom wykonawcom i producentom fonogramów. O wysokości wynagrodzenia decydują przede wszystkim:

• Branża: odrębne części tabeli dotyczą m.in. handlu, gastronomii, usług, obiektów hotelowych, obiektów sportowo-rekreacyjnych, transportu, imprez i odtwarzania do tańca.
• Wielkość miejscowości: stawki różnią się w zależności od liczby mieszkańców.
• Nagłaśniana powierzchnia: w sklepach liczy się nagłośnioną powierzchnię w metrach kwadratowych, w przedziałach.
• Rodzaj lokalu i liczba miejsc: w gastronomii znaczenie ma rodzaj lokalu (np. restauracja lub kawiarnia, bar szybkiej obsługi, lokal w hotelu) oraz liczba miejsc określona w pozwoleniu na użytkowanie lub innych dokumentach obiektu.
• Źródło dźwięku i obrazu: odtwarzanie z nośników dźwięku i z radia rozlicza się inaczej niż telewizję i materiały audiowizualne. Samodzielnie sporządzone kopie nagrań podwyższają stawkę.
• Standard i czas działania: wyższe stawki dotyczą obiektów o podwyższonym standardzie, w których obowiązują wyższe ceny, oraz miejscowości atrakcyjnych turystycznie w sezonie. Lokale handlowe i gastronomiczne czynne tylko przez część miesiąca płacą mniej.
• Opusty: tabela przewiduje obniżki m.in. za zgłoszenie się przed rozpoczęciem odtwarzania, za płatność z góry, dla sieci obiektów i dla członków izb gospodarczych objętych porozumieniem z organizacjami.

Stawki kwotowe są co roku waloryzowane o średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych. Minister ogłasza zwaloryzowaną tabelę w Biuletynie Informacji Publicznej, a nowe stawki obowiązują od 1 kwietnia danego roku (art. 80 ust. 5 i 6 ustawy o zbiorowym zarządzaniu). Do wynagrodzenia dolicza się VAT. Ponieważ prawa autorskie i prawa pokrewne rozlicza się zwykle osobno, opłaty mogą przypadać na rzecz więcej niż jednej organizacji. Jeżeli w lokalu działa telewizor, odbywają się koncerty, potańcówki lub imprezy, potrzebne są dodatkowe pozycje tabeli albo odrębne umowy. Aktualne kwoty publikuje ministerstwo oraz same organizacje.

Skutki odtwarzania bez licencji

Odtwarzanie muzyki bez wymaganej zgody lub bez zapłaty należnego wynagrodzenia narusza prawa autorskie lub prawa pokrewne. Uprawniony może żądać od osoby, która naruszyła jego prawa (art. 79 ust. 1, stosowany odpowiednio do praw pokrewnych na podstawie art. 101):

• zaniechania naruszania oraz usunięcia jego skutków;
• naprawienia szkody – na zasadach ogólnych albo przez zapłatę sumy pieniężnej odpowiadającej dwukrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne za udzielenie zgody na korzystanie;
• wydania uzyskanych korzyści.

Przy naruszeniu zawinionym ustawa przewidywała pierwotnie trzykrotność stosownego wynagrodzenia. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 czerwca 2015 r. (SK 32/14) uznał tę część przepisu za niezgodną z Konstytucją i z dniem 1 lipca 2015 r. utraciła ona moc. Dwukrotność pozostała: w wyroku z 5 listopada 2019 r. (P 14/19) Trybunał uznał ją za zgodną z Konstytucją, a Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 25 stycznia 2017 r. (C-367/15) orzekł, że prawo Unii nie stoi na przeszkodzie takiemu sposobowi obliczania odszkodowania. Organizacja zbiorowego zarządzania może ponadto domagać się informacji i dokumentów niezbędnych do ustalenia wysokości wynagrodzenia (art. 48 ustawy o zbiorowym zarządzaniu).

Ustawa zawiera również przepisy karne. Odtworzenie jest jedną z form rozpowszechniania utworu (art. 50 pkt 3). Kto bez uprawnienia albo wbrew jego warunkom rozpowszechnia cudzy utwór, artystyczne wykonanie lub fonogram, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2, a jeżeli działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej – karze pozbawienia wolności do lat 3. Łagodniejsza sankcja dotyczy działania nieumyślnego (art. 116). Ściganie tych czynów następuje na wniosek pokrzywdzonego (art. 122), a pokrzywdzoną jest także właściwa organizacja zbiorowego zarządzania (art. 122¹).

Kto musi co wykazać?

Sąd Najwyższy w wyroku z 28 września 2005 r. (I CK 164/05), dotyczącym ciągłego odtwarzania muzyki w sklepach, przyjął domniemanie faktyczne: skoro organizacja reprezentuje bardzo dużą liczbę utworów, można przyjąć, że utwory z jej repertuaru znajdowały się wśród odtwarzanych. Z kolei Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w odpowiedzi na interpelację poselską z 2026 r. wskazało, że w sporze sądowym organizacja musi wykazać, iż użytkownik korzystał z praw, którymi ona zarządza. Domniemanie ustawowe dotyczy natomiast uprawnienia organizacji do zbiorowego zarządzania w zakresie udzielonego jej zezwolenia oraz jej legitymacji procesowej (art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zarządzaniu). W praktyce warto więc móc w każdej chwili wykazać, jaka muzyka gra w lokalu i na jakiej podstawie.

Katalog licencjonowany bezpośrednio

Nie każda muzyka należy do repertuaru organizacji zbiorowego zarządzania. Jeżeli dostawca sam wyprodukował muzykę albo nabył prawa bezpośrednio od uprawnionych, którzy nie powierzyli ich żadnej organizacji, może udzielić Państwu licencji na odtwarzanie w drodze umowy. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, opisując obowiązki użytkowników, wskazuje, że użytkownik powinien wystąpić do organizacji o zawarcie umowy, o ile nie zawiera umowy bezpośrednio z uprawnionym. Również wspólna tabela stawek określa wynagrodzenie za odtwarzanie utworów i nagrań należących do repertuaru organizacji.

Kluczowy jest zakres takiej licencji:

• Obejmuje wyłącznie utwory z katalogu danego dostawcy, odtwarzane za pośrednictwem jego usługi w lokalach wskazanych w umowie.
• Nie obejmuje radia, telewizji, muzyki na żywo, występów DJ-ów, własnych playlist z serwisów streamingowych ani żadnego innego źródła muzyki w tym samym lokalu. Do nich stosuje się zasady ogólne.

Ze względu na opisane domniemanie faktyczne warto przechowywać umowę lub certyfikat licencyjny oraz informacje o katalogu, najlepiej bezpośrednio w lokalu, i dbać o to, by w strefach objętych licencją grała tylko muzyka z tego katalogu. Organizacja zbiorowego zarządzania na należycie uzasadniony wniosek użytkownika udostępnia informacje o utworach i przedmiotach praw pokrewnych, którymi zarządza, a jeżeli nie jest to możliwe – o ich rodzajach (art. 89 ustawy o zbiorowym zarządzaniu).

Osobną kwestią są prawa pokrewne. Prawo artystów wykonawców i producentów do stosownego wynagrodzenia za odtwarzanie nagrań wprowadzonych do obrotu (art. 86 ust. 3 i art. 94 ust. 5) wynika z ustawy i przysługuje uprawnionym bez względu na to, przez kogo nagranie jest dostarczane. Warto więc zapytać każdego dostawcę muzyki, kto jest producentem i wykonawcą nagrań w jego katalogu oraz jak to wynagrodzenie zostało uregulowane.

Mublic: katalog, odtwarzacz i licencja

Mublic dostarcza muzykę w tle dla kawiarni, restauracji, sklepów, hoteli i siłowni. Katalog został wyprodukowany przez Mublic i nie należy do repertuaru żadnej organizacji zbiorowego zarządzania. Licencja na odtwarzanie w Państwa lokalu jest zawarta w abonamencie.

• Dopasowany nastrój: muzyka odpowiada branży i zmienia się w ciągu dnia.
• Osobne strefy: sala, ogródek czy strefa sprzedaży mogą mieć własny odtwarzacz z własną muzyką.
• Przerwa w internecie: gdy połączenie zostanie przerwane, odtwarzacz gra dalej z wcześniej pobranych utworów.
• Dokument licencji: dla każdego lokalu wystawiany jest certyfikat licencyjny, który można sprawdzić za pomocą kodu QR.
• Komunikaty: informacje i oferty można nadawać w lokalu jako komunikaty między utworami.

Licencja obejmuje wyłącznie katalog Mublic. Radio, telewizja, muzyka na żywo czy inny serwis muzyczny w Państwa lokalu nie są nią objęte.

Mublic można wypróbować przez siedem dni bez podawania karty płatniczej: okres próbny. Okres próbny służy do zapoznania się z usługą; certyfikat licencyjny jest wystawiany wraz z płatnym abonamentem. Ceny znajdą Państwo na stronie Cennik, a konfigurację można rozpocząć tutaj: Zacznij teraz.